کاخ چهل ستون قزوین
وقتی نام “چهلستون” را میشنوید، شاید ناخودآگاه یاد اصفهان بیفتید. اما آیا میدانستید قزوین هم چهلستونی دارد که حتی قدیمیتر از همتای اصفهانی خود است؟
کاخ چهلستون قزوین (که قزوینیها به آن عمارت کلاه فرنگی هم میگویند)، تنها یادگار باقیمانده از روزهایی است که قزوین پایتخت ایران بود. این عمارت هشتگوش زیبا که در میان باغی سرسبز قرار گرفته، شاهکاری از معماری صفوی است که قرنها استوار ایستاده و داستانهای شاه تهماسب و شاه عباس را در دل خود پنهان کرده است.
اگر به قزوین سفر میکنید، بازدید از این کاخ که اکنون به موزه خوشنویسی تبدیل شده، یکی از واجبات سفر شماست.
تاریخچهای کوتاه
در زمانی که شاه تهماسب صفوی پایتخت را از تبریز به قزوین منتقل کرد، دستور داد تا باغی بزرگ و عمارتی باشکوه برای مقر سلطنتی ساخته شود. این باغ که به “باغ سعادت آباد” معروف بود، پر از عمارتهای مختلف بود، اما امروزه تنها همین عمارت کلاه فرنگی (چهلستون) از آن دوران طلایی باقی مانده است.
جالب است بدانید این بنا در دورههای مختلف تغییر کاربری داده و مرمت شده است. در دوره قاجار توسط سعدالسلطنه بازسازی شد و نام “چهلستون” را به خود گرفت.
معماری و فضا
چهلستون قزوین برخلاف نامش، ۴۰ ستون ندارد! این نام در فرهنگ ایرانی نماد “کثرت و شکوه” است. ساختمان به شکل هشتضلعی و در دو طبقه ساخته شده است.
طبقه اول: دارای تالاری وسیع با حوضی سنگی در مرکز است که در تابستانهای گرم، هوای مطبوعی ایجاد میکرده.
طبقه دوم: این طبقه با پنجرههای چوبی و شیشههای رنگی (ارسی)، چشماندازی بینظیر به باغ اطراف دارد.
نقاشیهای دیواری (فرسکو): شاهکار اصلی این کاخ، نقاشیهای روی دیوارهاست. این دیوارها مثل بوم نقاشی هستند که سه لایه تاریخی را نشان میدهند:
لایه اول: نقاشیهای اصیل و ظریف دوره صفوی (با آب طلا و رنگهای طبیعی).
لایه دوم: نقاشیهای دوره افشاریه.
لایه سوم: نقاشیهای دوره قاجار که کمی عامیانهتر هستند. دیدن این لایههای تاریخی کنار هم، مثل ورق زدن کتاب تاریخ هنر ایران است.
موزه خوشنویسی
از آنجا که قزوین “پایتخت خوشنویسی ایران” نامیده میشود، چه جایی بهتر از این کاخ سلطنتی برای نمایش هنر خوشنویسی؟ امروزه این عمارت به موزه خوشنویسی تبدیل شده است. در ویترینهای این موزه میتوانید آثاری ارزشمند از اساتید بزرگ خوشنویسی ایران (مانند میرعماد قزوینی) را ببینید. خطهای نستعلیق، شکسته نستعلیق و ثلث که با چنان ظرافتی نوشته شدهاند که باورکردنش سخت است کار دست انسان باشند.
جاذبههای نزدیک (یک مسیر پیادهروی عالی)
موقعیت مکانی چهلستون فوقالعاده است. شما میتوانید پس از بازدید از کاخ، با کمتر از ۵ دقیقه پیادهروی به این مکانها برسید:
سرای سعدالسلطنه: (درست آن سوی خیابان امام)
بازار سنتی قزوین
موزه شهر (مدرسه امید سابق): که در کنار کاخ قرار دارد.
عالیقاپو قزوین: سردر باشکوهی که ورودی ارگ سلطنتی بوده است (در خیابان سپه).
اطلاعات بازدید
برای بازدید از این شاهکار معماری، اطلاعات زیر به کارتان میآید:
آدرس: قزوین، میدان آزادی (سبزه میدان).
نکته دسترسی: کاخ دقیقاً در مرکز شهر و در ضلع جنوبی سبزه میدان قرار دارد. دسترسی به آن بسیار راحت است و پارکینگهای عمومی در اطراف میدان موجود هستند.
ساعت کاری:
نیمه اول سال: ۹:۰۰ صبح تا ۱۹:۰۰ عصر.
نیمه دوم سال: ۹:۰۰ صبح تا ۱۷:۰۰ عصر.
(موزهها معمولاً روزهای دوشنبه یا تعطیلات رسمی خاص تعطیل هستند، پیش از رفتن چک کنید).
هزینه ورودی: دارای بلیط ورودی با قیمت مصوب میراث فرهنگی (برای گردشگران داخلی و خارجی متفاوت است).