حمام قجر قزوین
حمام در فرهنگ ایرانی فقط جایی برای شستشوی تن نبوده؛ بلکه جایی برای شستن غمها، شنیدن اخبار شهر، گرفتن تصمیمات مهم و حتی خواستگاری بوده است! حمام قجر قزوین، یکی از کهنترین و بزرگترین گرمابههای ایران است که امروز دیگر بخار آب در آن نمیبینید، اما تا دلتان بخواهد تاریخ و فرهنگ در آن موج میزند.
این حمام باشکوه که اکنون به موزه مردمشناسی قزوین تبدیل شده، جایی است که میتوانید با لباسها، زبانها، اقوام و مشاغل فراموششدهی قزوین از نزدیک آشنا شوید.
اگر میخواهید بدانید پدربزرگها و مادربزرگهای قزوینی چطور زندگی میکردند، بلیط حمام قجر را بگیرید.
تاریخچهای به قدمت صفویه
با اینکه نامش “قجر” است، اما قدمتش به دوره صفویه باز میگردد (نه قاجار!). این حمام در سال ۱۰۵۷ هجری قمری به دستور «امیر گونه خان قاجار» (یکی از سرداران شاه عباس صفوی) ساخته شد. به همین دلیل به حمام قجر معروف شد. این بنا قرنها فعال بود و مردم شهر در آن تن میشستند، تا اینکه در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی و شهرداری قزوین خریداری و مرمت شد و زندگی جدیدی را به عنوان موزه آغاز کرد.
معماری و فضا
معماری حمام قجر شاهکار مهندسی قدیم است. حمام پایینتر از سطح زمین ساخته شده تا گرمای داخل هدر نرود. وقتی وارد میشوید، باید چندین پله پایین بروید. فضای حمام سه بخش اصلی دارد:
سربینه (رختکن): زیباترین بخش حمام است. فضایی بزرگ با حوضی فیروزهای در وسط و سکوهایی دورتادور برای نشستن، لباس درآوردن و کشیدن قلیان و نوشیدن چای بعد از حمام. سقف گنبدی با کاشیکاریهای زیبا، چشم را نوازش میدهد.
میاندر: راهرویی پیچدرپیچ که سربینه (فضای سرد) را به گرمخانه (فضای گرم) وصل میکند. این راهرو طوری طراحی شده که بدن کمکم به تغییر دما عادت کند و سرما نخورید.
گرمخانه (محل شستشو): فضای اصلی شستشو که شامل خزینه و اتاقهای خصوصی بوده است.
در موزه مردمشناسی چه میبینیم؟
امروزه در سکوهای سربینه و فضای گرمخانه، به جای آدمهای واقعی، مجسمههای مومی بسیار طبیعی را میبینید که هر کدام راوی قصهای هستند. این موزه به سه بخش تقسیم شده است:
اقوام قزوین: قزوین شهری با تنوع قومیتی بالاست. در این موزه مجسمههایی با لباسهای محلی اقوام تات، کُرد، لُر، ترک و مراغی را میبینید که نشاندهنده همزیستی مسالمتآمیز فرهنگها در این شهر است.
آیینها و رسوم: صحنههایی از مراسمهای سنتی مثل حمام دزدی (مراسمی بامزه در عروسیهای قدیم)، حنابندان، پنجاهبدر (آیین بارانخواهی مخصوص قزوین) و سوگواریها به نمایش درآمده است.
مشاغل فراموششده: در گوشه و کنار حمام، مجسمه استادکارانی را میبینید که مشغول کارهایی مثل حجامت، دلاکی، آهنگری و مسگری هستند.
اطلاعات بازدید
آدرس: قزوین، خیابان عبید زاکانی، کوچه درگاه (نزدیک به بازارچه سپه).
نکته دسترسی: این حمام در یکی از محلههای بسیار قدیمی قزوین (محله درب کوشک) قرار دارد. دسترسی به آن از خیابان شهدا (سپه) یا خیابان طالقانی بسیار آسان است.
ساعت کاری:
همه روزه از ساعت ۹:۰۰ صبح تا ۱۹:۰۰ عصر. (ساعت کاری ممکن است در نیمه دوم سال کمی کوتاهتر شود).
هزینه ورودی: دارد (طبق تعرفه موزههای میراث فرهنگی).