تصور کنید زیر پاهای شما، دریاچهای کوچک پنهان شده است! سازهای عظیم که وقتی واردش میشوید، عظمت گنبد و خنکای عجیبش، نفستان را بند میآورد. به آبانبار سردار بزرگ خوش آمدید؛ جایی که مهندسی ایرانی با هنر معماری پیوند خورده تا آب، مایه حیات، را در دل کویر حفظ کند.
قزوین به “شهر آبانبارها” معروف است، اما سردار بزرگ، پادشاه همه آنهاست. این بنا بزرگترین آبانبار تکگنبدی در ایران و جهان است. گنبدی که بدون هیچ ستونی در وسط، قرنهاست که استوار ایستاده و یکی از شاهکارهای معماری جهان محسوب میشود.
اگر میخواهید قدرت مهندسان قدیم را درک کنید، باید پلههای این آبانبار را پایین بروید.
این آبانبار داستان دو برادر است: «محمدحسن خان» و «محمدحسین خان»، دو سردار شجاع قاجار که تصمیم گرفتند برای مردم شهرشان کاری ماندگار کنند. در سال ۱۲۲۷ هجری قمری (دوره فتحعلی شاه قاجار)، قزوین با مشکل کمآبی روبرو بود. این دو برادر با هزینهی شخصی، این مخزن عظیم را ساختند تا مردم محله “راه ری” در تابستانهای داغ، آب خنک و گوارا داشته باشند. نام “سردار” هم از لقب همین دو برادر گرفته شده است.
فضای داخل آبانبار آکوستیک عجیبی دارد. اگر در مرکز گنبد بایستید و صحبت کنید، صدای شما چندین بار تکرار میشود. این ویژگی صوتی، فضای آبانبار را رازآلودتر میکند. امروزه فضای مخزن با نورپردازیهای زیبا روشن شده و عظمت آجرکاریها را بیشتر نمایان میکند. قدم زدن در کف مخزنی که روزگاری پر از آب بوده، حسی عجیب و شگفتانگیز دارد.
جالب است بدانید که این دو برادر، فقط به ساختن یک آبانبار بسنده نکردند. کمی آنطرفتر (روبروی مدرسه سردار)، آبانبار سردار کوچک را هم ساختند. البته “کوچک” بودن آن فقط در مقایسه با برادر بزرگترش است، وگرنه آن هم سازهای بسیار بزرگ و دیدنی است. معمولاً گردشگران از هر دو بنا دیدن میکنند.
آدرس: قزوین، خیابان راهآهن (شهید بابایی)، روبروی ورزشگاه تختی، محله راه ری.
نکته دسترسی: این بنا کمی از مرکز تاریخی (سبزه میدان) فاصله دارد، اما ارزشِ گرفتن یک تاکسی دربست یا چند دقیقه رانندگی را کاملاً دارد.
ساعت کاری:
معمولاً صبحها از ۹:۰۰ تا ۱۴:۰۰ و عصرها از ۱۶:۰۰ تا ۱۹:۰۰ باز است.
(نکته مهم: به دلیل اینکه مدیریت بنا گاهی تغییر میکند، پیش از رفتن حتماً از باز بودن آن مطمئن شوید، هرچند معمولاً برای توریستها باز است).
هزینه ورودی: بلیط ورودی با قیمت مصوب دارد.